ସମ୍ପାଦକୀୟ.. .. ..

ବନବରତାର ଏହି ସଂସ୍କରଣଟି ପାରମ୍ପରିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପରିଚାଳନାର ଦୃଢ଼  ଧାରଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ: ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଓ ପରିପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହିଁ ଜଙ୍ଗଲର ସର୍ବୋତ୍ତମ ରକ୍ଷକ । ଆମେ ଏହାକୁ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ବୋଲି କହୁ । ଏହା ହେଉଛି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଅଭ୍ୟାସ- ସେମାନେ ନିଜେ ଏକାଠି ହୋଇ ନିଜ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା, ଜଙ୍ଗଲରୁ ସଂଗୃହୀତ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ କିପରି ଉପଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ ତାହାର ନିୟମ ତିଆରି କରିବା, ବେଆଇନ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବାକୁ ରୋକିବା ଓ ଶିକାର ବନ୍ଦ କରିବା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟତା କରିବା, ଇତ୍ୟାଦି ସେମାନଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଅଭ୍ୟାସରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଆରମ୍ଭ କରି କେବେ ସଂରକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ, ଇନ୍ଧନ, ଚାରଣଭୂମି, ଔଷଧ ଏବଂ ଆୟର ଉତ୍ସ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଢ ପ୍ରୟାସ ରହିଥାଏ ।

ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ଏକ ଆନ୍ତରିକ ସମ୍ପର୍କ । ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ନିବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଜଙ୍ଗଲ କେବଳ କାଠର ଏକ ଭଣ୍ଡାର ବା ଗଛ ଗୁଡିକର ସମାହାର ନୁହେଁ । ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ଚଳନ୍ତି ଅଂଶ – ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି, ସେମାନଙ୍କ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଚଳଣି ସହିତ ଜଡ଼ିତ । ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ଯତ୍ନ ନିଅନ୍ତି, ଯେମିତି ଜଣେ ପରିବାରର ଯତ୍ନ ନିଏ । ଏହି ସମ୍ପର୍କରୁ ଏକ ସୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରଚଳିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ: କ’ଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ତାହା କେତେବେଳେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରିବ, ଗଛ କାଟିବା ଉପରେ ନିଷେଧାଜ୍ଞା, ଜଳ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଦଣ୍ଡ- ଏଗୁଡିକ ସେମାନଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଜଙ୍ଗଲ ପରିଚାଳନାର ନିୟମାବଳୀ ।

ଉପନିବେଶିକ ସମୟରୁ, ଜଙ୍ଗଲର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଶାସକଙ୍କ ଏକ ବିଭାଗକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖି, କାଠ ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ଠିକାଦାର ଓ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଧ୍ୱଂସର କାରଣ ହୋଇଥିଲା, ଜଳଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖିଗଲା, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଲେ । କେତେକ ଗାଁରେ ଏପରି ଏକ ସମୟ ଆସିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ପରିବାର ଲୋକେ ନିଜ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାହ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ କାଠ ମଧ୍ୟ ପାଇନଥିଲେ । କୌଣସି ଆଇନର ପ୍ରଚଳନରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ସ୍ଥିର କଲେ ଯେ ଏପରି ବିନାଶକୁ ରୋକିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

୧୯୭୦ ଏବଂ ୧୯୮୦ ଦଶକରୁ, କୌଣସି ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି ପୂର୍ବରୁ, ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମ ନିଜେ ନିଜେ ନିଜର ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଠେଙ୍ଗାପାଳି କରି ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ । ଠେଙ୍ଗାପାଳି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ – ପ୍ରତି ପରିବାର ଲୋକେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଳିକରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହରା ଦେବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଠେଙ୍ଗା ଧରି ଯାଆନ୍ତି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି – ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କ୍ରମେ ଗାଁକୁ ଗାଁ ବ୍ୟାପିଲା । ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷମାନେ କାଠ ମାଫିଆମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧମକ ପାଉଥିଲେ, ମହିଳାମାନେ ଆଗେଇ ଆସି ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀମାନଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ । ଗାଁଗୁଡିକର ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା କମିଟି ଏକତ୍ର ହୋଇ ବ୍ଲକ ସ୍ତରରେ ପରିଷଦ ଗଠନ କଲେ ଜଙ୍ଗଲର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ । ୨୦୦୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାର ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ନିଜ ନିଜର ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷାରେ ସାମିଲ ହେଲେ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପରିଚାଳନା କରିଲେ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କେହି କାହାକୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରୁନଥିଲେ, କେହି କାହାକୁ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ମାଗୁନଥିଲେ । ଏହା ଆବଶ୍ୟକତା, ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରତି ଏକ ଆନ୍ତରିକ ଭାବନାରୁ ହିଁ  ସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା- ଏବଂ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପରିଚାଳନା ଅଧୀନରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ କି ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଥିଲା ।

ଦେଖାଯାଇଛି- ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଅଧିକ ସାମିଲ ହୋଇ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲର ଘନତା ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଜୈବ ବିବିଧତା ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଜଳ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃ ଜୀବିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଫେରି ଆସନ୍ତି । ଏହାର ଲାଭ କେବଳ ମାତ୍ର ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନୁହେଁ । ଗୋଷ୍ଠୀ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଆୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥାଏ, ଏବଂ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବାସ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିଜ ଗାଁରେ ରହିବା ପାଇଁ ଏକ କାରଣ ଦେଇଥାଏ । ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ତାପମାତ୍ରା, ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁରୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ଉପାୟ ଦେଇଛି ଗୋଷ୍ଠୀ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା । ତେଣୁ, ଗୋଷ୍ଠୀ ସଂରକ୍ଷଣ କେବଳ ଅଧିକାରର ବିଷୟ ନୁହେଁ । ଏହା ଜୈବ ବିବିଧତା, ଜଳବାୟୁ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଜରୁରୀ ।

କେବଳ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇ ଆଇନ କାନୁନ ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ଗୋଟିଏ ଗାଁ ଯେପରି ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିପାରିବ, କୌଣସି ବିଭାଗ ସେପରି ସେପରି ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମଚାରୀ, କିମ୍ବା ବିଭାଗର ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ନଜର ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଉପସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ରହିପାରେ ନାହିଁ । ଜଙ୍ଗଲ ଆଇନ ଓ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପରିଚାଳନାରେ  ଅନେକ ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା, ପିଢ଼ି ପିଢି ଧରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସହଭାଗୀ ଭାବେ ବିଚାର ନକରି ଜଙ୍ଗଲର ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ବିବେଚନା କରିବା, ଇତ୍ୟାଦି ହୋଇଥାଏ । ଯେଉଁ ଜଙ୍ଗଲ ସବୁ ଭଲ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହିସବୁ ଜଙ୍ଗଲ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ତଦାରଖ କରାଯାଉଛି । ବାହାରୁ କେହି ଆସି ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ । ଏହାକୁ ସେହି ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ବଂଚୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସକାଳ ହେଲେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି । ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯିଏ ତା‘ ଜଙ୍ଗଲର ମାଲିକ, ସିଏ ହିଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରେ ।

ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ୨୦୦୬ ର ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ଆଇନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଏହି ଆଇନ ନୂଆକରି ସାମାଜିକ ବା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ନେତୃତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିନଥିଲା – ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା । ଏହି ଆଇନ୍ ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଧିକାରକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଗ୍ରାମସଭାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ବଳର ସୁରକ୍ଷା, ପରିଚାଳନା, ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଅଧିକାରକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଲା । ବିଭାଗ ନୁହେଁ, ଗ୍ରାମସଭା ହିଁ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ନେବାର ଥିଲା । ସେହି ସ୍ୱୀକୃତି ବହୁତ ଦିନରୁ ବାକି ପଡ଼ିଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଆଇନ ତାହାର ସୁଯୋଗ ତିଆରି କରିଛି ।

ଏହାକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ନିରନ୍ତର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିଛି । ପ୍ରଥମେ, ଏହା ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ଆଇନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ – ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାରକୁ ଗୋଟିଏ ବାଧା ବୋଲି ନଭାବି ଏକ ଆଇନଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବିବା ଉଚିତ । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହା ଗ୍ରାମସଭାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୂତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗ୍ରାମସଭାର ହିଁ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ପ୍ରକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ଏକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁ ବୋଲି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ତୃତୀୟତଃ, ଏହା ସମୁଦାୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ: ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଉଚିତ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟତା ମୂଲ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ଏକଚାଟିଆ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ପରିସମାପ୍ତି, ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ସମ୍ବଳ ପରିଚାଳନା କମିଟିଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧାସଳଖ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ କରାଯିବ, ଦଣ୍ଡିତ କରାଯିବ ନାହିଁ । ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୋଷ୍ଠୀର ନିଜସ୍ୱ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିକାଶରେ ନିବେଶ କରିବା ଉଚିତ – କେବଳ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନରହି, ଗ୍ରାମସଭା, ଏହାର ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ମହିଳାମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ତାଲିମ ଏବଂ ଆଇନଗତ ସଚେତନତା ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ ।

ବନବାରତାର ଏହି ୯୧ତମ ସଂସ୍କରଣ ଏହା ମନେ ପକେଇ ଦେବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି ଯେ, ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷାର ଅସଲ ଶକ୍ତି ଆଜି ବି ସେହି ଗ୍ରାମସଭା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଛି- ସେହି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଭିତରେ, ଯେଉଁମାନେ ଠେଙ୍ଗାପାଳି କରି ଜଙ୍ଗଲ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ସେହି ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଭିତରେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲର ସୁପରିଚାଳନା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି । ଗୋଷ୍ଠୀ ସଂରକ୍ଷଣ କେବଳ ମାତ୍ର ଅତୀତର ଧାରଣା ନୁହେଁ, ଏହା ଆଗାମୀ ଦିନ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ରଣନୀତି । ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ ସ୍ଥାନିତ ସମସ୍ତ ଲେଖା ଓ ଆଲୋଚନା ଗୁଡ଼ିକରେ ତାହାର ଉପସ୍ଥାପନା କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଛି । ଦେଶର ସୁନାମଧନ୍ୟ ଲେଖକ ଓ ଗବେଷକମାନଙ୍କର ଏହି ସମ୍ପର୍କିତ ମତାମତକୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଛି । ଆମେ ଆଶା କରୁ ଯେ ଏହି ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଲେଖା ଓ ଆଲୋଚନାଗୁଡ଼ିକ ପାଠକମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିବ । ଯଦି ଆପଣ ବନବାରତାର ମୁଦ୍ରିତ ସଂସ୍କରଣ ପଢ଼ି ନ ପାରୁଛନ୍ତି, ବନବାରତା ଏବେ ଡ଼ିଜିଟାଲ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ । ଆପଣ ମୁଦ୍ରିତ ସଂସ୍କରଣକୁ ଅପେକ୍ଷା ନ କରି banabarata.in ରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଯେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରୁ ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ି ପାରିବେ ।